رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۲ مهر ۱۳۹۸

اجرای کند طرح IPM در قم/ ضرورت تسریع در تولید محصول ارگانیک - خبر قم

 

 

خبر صداوسیمای قم


از سال 1390 قرار شده سازمان جهاد کشاورزی استان قم با اجرای طرح (IPM) تولید محصول سالم را در این استان را بهبود بخشد، امری که به نظر تا رسیدن به هدف نهایی خود فاصله زیادی دارد.

تاکنون تحقیقات و پژوهش‌های گسترده در مجامع علمی جهانی در زمینه تأثیر استفاده از سموم و کودهای شیمیایی بر سلامت محصولات کشاورزی و به‌تبع آن سلامت انسان صورت گرفته است که نتایج اکثریت آنها مبین این حکم کلی است که استفاده بیش از حد مجاز از سموم و کودهای شیمیایی می‌تواند به صورت جدی بر سلامت انسان تأثیر منفی گذارد. متأسفانه در کشور ما همانند اغلب کشورهای در حال توسعه استفاده از سموم کشاورزی به‌شدت بالا و غیرمنطقی است و همین سم‌پاشی‌های گسترده سبب می‌شود که این سموم خطرناک در بخش‌هایی از میوه‌ها و سبزی‌ها و دیگر محصولات کشاورزی بر جای بماند و سلامتی انسان را به خطر بیندازد.

ضمن اینکه استفاده از کودهای شیمیایی نیز می‌تواند ساختار طبیعی محصولات زراعی و باغی را تغییر دهد و پسماند این مواد شیمیایی در محصولات کشاورزی به‌تدریج وارد بدن انسان شود.

به‌عنوان مثال در تحقیقاتی که روی تعدادی از کشاورزان انجام شده است مشخص شد کشاورزانی که با قارچ‌کش‌ها تماس داشته‌اند نسبت به سایر افراد عادی دارای اعصاب محیطی ضعیف‌تری بوده‌اند. همچنین افرادی که در معرض سموم علف‌کش‌ها بودند چهار برابر نسبت به افراد عادی احتمال ابتلای آنها به بیماری پارکینسون بیشتر است.

از همین روست که سازمان‌های بین‌المللی غذا و دارو معیارها و سنجه‌های مشخصی را برای میزان استفاده از سموم و کودهای شیمیایی در محصولات کشاورزی تعیین کرده‌اند که تخطی از آنها به معنای تهدید سلامتی جوامع انسانی و رعایت آنها به‌منزله تولید محصول سالم و ارگانیک است.

*محصول سالم و ارگانیک کدام است؟

البته میان محصول سالم و محصول ارگانیک تفاوت‌هایی وجود دارد. منظور از محصولات سالم تولیدات کشاورزی هستند که استاندارهای سه‌گانه در تولید آنها رعایت شده باشد. در این محصولات باید حد مجاز باقی‌مانده آفت‌کش‌ها، عناصر و فلزات و سموم و ... مطابق با معیارهای جهانی بررسی شوند؛ اما منظور از محصول ارگانیک آن دسته از محصولات کشاورزی است که در تولید آنها هیچ نوع ماده شیمایی یا سموم استفاده نشده و حتی برای مبارزه با آفت‌ها از روش‌های بیولوژیکی استفاده شده است. این نوع محصولات به دلیل کیفیت بالا و همچنین تضمین سلامتی انسان امروز حجم گسترده‌ای از بازارهای کشورهای توسعه‌یافته را به خود اختصاص داده است.

برای مثال فقط در سال 2003 میلادی ارزش تجارت این نوع از محصولات کشاورزی به رقم 25 میلیارد دلار رسیده است. در کشور ما نیز خوشبختانه در سال‌های اخیر توجه به محصولات سالم و ارگانیک هم از سوی مردم و هم از سوی مسئولان بهبود یافته است و این امید وجود دارد که در سال‌های آتی حجم گسترده‌ای از تولیدات کشاورزی ایران نیز سالم و یا ارگانیک باشند. سالانه مبارزه شیمیایی با آفات در 16 میلیون هکتار از اراضی کشاورزی صورت می‌گیرد که تقریباً نیمی از آن برای مبارزه با آفت‌های مزارع گندم‌کاری است.

*اجرای کند طرح IPM در استان قم

در استان قم نیز برنامه‌های گسترده‌ای برای نظارت بر کشت محصول سالم وجود دارد. به‌عنوان مثال از سال 1390 قرار شده سازمان جهاد کشاورزی استان قم با اجرای طرح (IPM) تولید محصول سالم را در این استان را بهبود بخشد. امری که به نظر تا رسیدن به هدف نهایی خود فاصله زیادی دارد.

 طرح IPM راهبردی است که بر اساس آن توسعه کشاورزی و تولید محصول سالم و ارگانیک با تکیه‌بر پنج اصل ایمنی محصول، بهداشت حرفه‌ای، ایمنی زیستی، بهره‌وری اقتصادی و نظام شناسه و گواهی مورد توجه قرار گرفته است. این طرح درصدد است تا با نظارت بر استفاده از سموم و مواد شیمیایی راه را برای تولید محصولات کشاورزی سالم پدید آورد.

در استان قم نیز بالغ‌بر 18 هزار هکتار باغ وجود دارد و حدود 54 هزار هکتار نیز زارعت به عمل می‌آید. در باغ‌های استان قم درختان انار، پسته، گیلاس، گردو، بادام و فندق وجود دارد و در اکثر مزارع نیز گندم و جو، یونجه، ذرت و سبزی و صیفی‌جات کاشت می‌شود. همچنین حدود 40 هکتار نیز گلخانه سبزی و صیفی در استان قم وجود دارد که میزان تولید محصول آنها به نسبت سایر مزارع بیشتر است؛ اما متأسفانه میانگین استفاده از سموم شیمیایی در این مزارع حدود 100 تن است که با استانداردها جهانی همخوانی ندارد و از همین رو از سال 1390 قرار شده حدود 25 درصد از باغات و مزارع استان قم زیرپوشش طرح IPM قرار گیرد.

 اما آن‌طور که رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قم گفته است در آستانه شروع چهارمین سال از اجرای IPM تنها حدود 9 هزار هکتار از اراضی استان مورد نظارت قرار گرفته است و تا دستیابی به اهداف کامل این پروژه زمان بسیاری باید صرف شود.

*الزامات توسعه کشاورزی سالم و ارگانیک

با این حال باید گفت که تولید محصول سالم و ارگانیک در کشور یک ضرورت غیرقابل‌انکار است، از یک سو سلامت جامعه ایرانی منوط به تولید محصول سالم است و از سوی دیگر حضور در بازارهای جهانی و رسیدن به صادرات تنها از طریق بهبود افزایش کیفیت محصولات باغی و زراعی است؛ اما مطمئناً دستیابی به این هدف بزرگ الزامات و بایدهای خاص خود را دارد و تا زمانی که این مقدمات فراهم نیاید نمی‌توانیم به این هدف بزرگ دست پیدا کنیم.

 یکی از این الزامات افزایش کیفیت سمومی است که در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد. به اقرار خود مسئولان وزارت جهاد کشاورزی سمومی که در سال‌های اخیر در بین کشاورزان توزیع شده است غالباً چینی و هندی بوده و کیفیت لازم را نداشته‌اند. شاید اگر در نخستین گام وزارت جهاد کشاورزی تغییری در بازار سموم کشاورزی کشور بدهد بسیاری از مشکلات حل و فصل شود. از سوی دیگر باید به آموزش‌های همگانی برای کشاورزان توجه بیشتری شود. متأسفانه در جامعه ما کشاورزی یک شغل بی‌اهمیت محسوب می‌شود که نیاز چندانی به دانش ندارد این در حالی است که در کشورهای توسعه‌یافته صنعت و دانش در اختیار کشاورزان است و به همین وسیله هم حجم تولید و هم کیفیت آن در این کشورها بهبود یافته است.

در کشور ما هنوز برخی از کشاورزان در خصوص اثرات زیان‌بار سموم کشاورزی که برای خود و جامعه پیرامونشان دارند بی‌اطلاع هستند و همین بی‌اطلاعی و نبود نظارت بر کار کشاورزان سبب استفاده بی‌رویه از سموم در کشور ما شده است. اگر قرار است اتفاقی در این عرصه رخ دهد ابتدابه‌ساکن باید از کشاورزان شروع شود و ارتباط میان سازمان‌های مربوطه با کشاورزان افزایش یابد.

نکته دیگر نیز آن است که کشاورزی ارگانیک نیازمند به سرمایه‌گذاری است و خود کشاورزان به‌تنهایی نمی‌توانند در این زمینه موفق باشند؛ بنابراین ضروری به نظر می‌رسد که نهادهای متولی به‌ویژه نظام بانکداری کشور توجه ویژه‌ای به این حوزه داشته باشد.

تولید محصول ارگانیک هم در بازارهای داخلی و هم در بازارهای خارجی یک تولید سودآور است و بانک‌ها اگر با نگاه منفعت‌طلبانه نیز به مسئله حمایت از کشاورزی ورود کنند در حوزه کشاورزی ارگانیک می‌توانند موفق باشند.

امیدواریم در استان قم با توجه به ظرفیت‌های موجود حرکت به سمت تولید محصولات سالم و ارگانیک شتاب گیرد و بتوان این استان را یک نمونه موفق در این زمینه در سال‌های آتی دید.

// فارس

آدرس کوتاه :