رونق تولید ملی | شنبه، ۲۷ مهر ۱۳۹۸

فرش قم میراث ماندگار هنری/ مولفه‌هایی برای تقویت موقعیت جهانی فرش قم - خبر قم

 

 

خبر صداوسیمای قم


هنر فرش بافی یک میراث کهن ایرانی و اسلامی است و امروز در سطح جهانی نام فرش به نام ایران گره خورده است، با این حال حضور رقبای چینی و هندی باعث شده است تا فرش پرآوازه ایرانی از پیشتازی همیشگی خود دور بماند.

داخل نمایشگاه که می‌شوی چشمانت با طرح‌ها و رنگ‌هایی گره می‌خورد که برق را از نگاه هر شاهدی می‌رباید. ابریشم تار و پودش دستانت را نوازش می‌دهد، قلبت اطمینان می‌دهد که این فرش آمیخته‌ای از هنر و عشق است. گویی که در هر رج از این فرش و در هر گره تاری از هنر با پودی از لطافت به هم حلول کرده است.

قالیبافی هنری است ایرانی که از دیرباز و ایام کهن در زندگی مردمان این سرزمین ظهور داشته است. فرش تجلی عواطف و احساسات مردمانی پاک است که رؤیاهای خود را در آن نقش می‌زنند. گاهی فرش نماد میل انسان به طبیعت می‌شود و گاهی تجلی میل به عرش اما در هر حالتی عشق انسانی در فرش ایرانی رخ می‌نماید.

قالیبافی هنری است که برای فهم آن باید هنرمند بود، باید هنر تشخیص رنگ داشت، باید با طبیعت آشنا و با احساسات و عواطف عجین شد.

*فرش قم نماد فرش اصیل ایرانی

هنر قالیبافی در شهر قم از زمان‌هایی بس دور جریان داشته اما تبدیل این هنر به یک صنعت به شکل فعلی آن به 80 سال قبل بازمی‌گردد؛ یعنی هنگامی که فرش‌بافان و تاجران کاشانی به قم گام نهادند و این هنر را با وسایل مورد نیازش همچون دار قالی به این شهر منتقل کردند و دیری نپایید که این حرفه به شکلی تجاری خود در این شهر رونق گرفت.

فرش‌بافی در قم ابتدا با استفاده از پشم‌هایی که ظرافت کمی داشت، آغاز شد اما به‌تدریج افرادی که در این حرفه مشغول به کار شدند توانستند با خلاقیت خود فرش‌هایی را با تار و پودی از ابریشم بانامی از گل‌ ابریشم وارد صنعت فرش‌بافی قم کنند.

این روزها نیز فرش‌بافی در قم از ظرافت و فن کاری فوق‌العاده‌ای برخوردار شده است و از بافتی بسیار منظم و دقیق بهره‌مند است به‌گونه‌ای که به نظر می‌رسد فرش دستباف قم توسط دستگاه‌ها و به‌صورت ماشینی بافته شده است. امروزه قم ازجمله شهرهایی است که در آن فرش‌های کرکی، گل‌ ابریشم و تمام ابریشم در ابعاد چهار، هفت و 12 متری تولید می‌شود.

نقش‌های مطرحی که بر روی فرش‌های قم خودنمایی می‌کنند نقش بته و نقش ظل‌السلطان است، نقشی که از گلدانی گل همراه با پرندگانی زیبا که در اوج در پرواز هستند، الهام گرفته شده است. شاه عباسی، افشان، محرمات، ترنجی، کف ساده و شکارگاه نیز از دیگر طرح‌هایی است که قالی‌بافان قمی از آنها در نمایش هنر خود بهره می‌جویند.

آن‌طور که مسئولان فرش در استان قم مطرح کرده‌اند در استان قم بیش از 800 بنگاه تولید فرش وجود دارد که تعدادی از آنها به صادرات مشغول هستند و مابقی نیز در حوزه تولید فرش، طراحی، پرداخت و فروش ابزارآلات اشتغال دارند. اگر بخواهیم به‌طور کلی مجموعه بافندگان شهر قم را نیز مورد اشاره قرار دهیم باید بگوییم قریب به 25 هزار نفر در این حوزه فعالیت می‌کنند.

اما باوجود تمام این تفاسیر به نظر می‌رسد که این صنعت در شهر قم می‌تواند به جایگاهی بس بهتر از آنچه اکنون دارد دست یابد و جایگاه ویژه‌ای در بازارهای جهانی پیدا کند اما تحقق این وضعیت ایده‌آل منوط به فراهم‌آوری برخی مقدمات است.

*بایدهای توسعه صنعت فرش‌بافی در قم

بدون شک در این مسیر تکامل یکی از مهم‌ترین موارد ترویج این هنر در میان جوانان است. این امر زمانی صورت می‌گیرد که رسانه‌ها و همچنین مراکز فنی و حرفه‌ای به تبیین و آموزش این هنر میان قشر جوان بپردازند و به‌طور کاملاً علمی طراحی و بافندگی فرش را آموزش دهند.

مسئله دیگری که در راستای بهبود وضعیت صنعت فرش قم قابل اشاره است ارائه تسهیلات از سوی نظام بانکی و همچنین ورود سازمان میراث فرهنگی به مقوله حمایت از فرش‌بافی به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین تولیدات صنایع دستی ایران است.

نکته حائز اهمیت دیگر در این خصوص ایجاد و فراهم کردن محلی برای تبلیغ این صنعت عظیم فرهنگی و بازاری برای فروش مستقیم است. افرادی که در این عرصه وارد می‌شوند باید بتوانند هنر خود را باقیمتی که برابر با زحمت و خلاقیتشان است به فروش رسانند و این موضوع نیازمند حمایت مسئولان برای ایجاد نمایشگاه عرضه مستقیم فرش است.

البته خوشبختانه در این زمینه اقدامات مثبتی صورت گرفته است. طی چند سال گذشته به‌طور ادواری نمایشگاهی از فرش‌های دستباف قم در این استان برگزار شده و از آنجایی که وجود نمایشگاه مأمنی برای تولیدکنندگان فرش‌های دستباف است تا بتوانند به‌راحتی تولیدات خود را به نمایش گذارند بنابراین مسئولان شهر قم در سال‌های گذشته تصمیم به ساخت یک نمایشگاه مستقل برای فرش این استان گرفته‌اند.

احمد ذاکری رئیس سازمان صنعت معدن و تجارت استان قم در خصوص تأسیس نمایشگاه فرش به خبرنگار فارس گفت: در حال حاضر نمایشگاه فرش استان از پیشرفت 55 درصدی نسبت به سال گذشته برخوردار است و به دلیل اهمیت بالا و خاصی که فرش دستباف قم در کشور و خارج از کشور دارد، بنابراین سعی کرده‌ایم نسبت به این نمایشگاه توجه ویژه داشته باشیم.

همچنین به نظر می‌آید ارائه کارگاه‌های مناسب به هنرمندان در این حرفه بتواند یکی از مشکلات شاغلان در این حرفه را مرهم باشد.

یکی از بافندگان حرفه‌ای فرش در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در قم در این خصوص می‌گوید: من در ابتدا کار خود را به‌تنهایی در زیرزمین خانه‌ام آغاز کردم و بعد از مدتی توانستم چندین نیرو برای خود جذب کنم اما به دلیل نبود مکان مناسب و کوچکی مکان تعدادی از نیروهایم انصراف داده و در جایی دیگر مشغول کار شدند.

مریم محمدی ادامه داد: اگر دولت بتواند تسهیلاتی کم‌بهره یا مکان‌هایی مناسب را جانمایی کند ما بسیار بهتر و با آرامش و آسودگی و تمرکزی بیشتر به بافندگی می‌پردازیم.

هنر فرش‌بافی یک میراث کهن ایرانی و اسلامی است و امروز در سطح جهانی نام فرش به نام ایران گره خورده است. با این حال حضور رقبای چینی و هندی موجب شده است تا فرش پرآوازه ایرانی از پیشتازی همیشگی خود دور بماند و عملاً زنگ هشداری را برای فعالان این عرصه به صدا درآورد. با این حال فرش قم به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد با اندکی خلاقیت تولیدکنندگان و حمایت مسئولان می‌تواند به‌عنوان پیش‌قراول تثبیت جایگاه فرش ایرانی در بازارهای جهانی عمل کند، البته این روند منوط به آسیب‌شناسی ضعف‌های موجود و بهبود شرایط است.

// فارس

آدرس کوتاه :