رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۳۰ مهر ۱۳۹۸

مظلومیت صنایع دستی قم در میانه واردات بی‌رویه - خبر قم

 

 

خبر صداوسیمای قم


در حالی که دولت تعرفه‌های بالایی را در برخی صنایع مانند خودروسازی اعمال می‌کند اما در حوزه صنایع دستی واردات بی‌رویه و فقدان نظارت کار را به جایی رسانده است که سجاده‌هایی ایرانی نیز مهر چینی خورده‌اند.

 

صنایع دستی هر کشوری جزو افتخارات آن ملت محسوب می‌شود؛ صنایعی که آداب و رسوم یک ملت را در قالبی از ذوق و خلاقیت متجلی می‌کنند. صنایع دستی حاصل مرارت‌ها و پشتکارهایی است که از زخم چکش‌ها و ظرافت قلم‌ها تراوش می‌کند و با نشانی از فرهنگ حلول می‌کند، شب بیداری‌ها و  سوزن دوزی‌ها، ریزش عرق‌ها و تراشیدن سنگ‌ها، کوبیدن شانه بر دار قالی‌ها همه نشان از عشق هنری دارد، عشقی که در پرتوی باور هنرمندی بارور می‌شود.

بدون شک صنایع دستی به عنوان سند هویت تاریخی ملت‌ها نقشی بسزا در شناساندن فرهنگ یک کشور به دیگر ملت‌ها دارد. صنایع دستی علاوه بر ارزش‌های فرهنگی و هنری، از ارزش‌های اقتصادی و اجتماعی ویژه‌ای نیز بهره مند است و براساس آمار اعلام شده سهم این صنایع در تولید ناخالص ملی بالغ بر سه درصد است در حالی که سهم صنایع خودروسازی 2.7 و پتروشیمی دو درصد بوده و این سهم نشان از ارزش بالای این نوع از صنعت در حوزه‌های اقتصادی دارد و همین عامل سبب شده است که در تمام کشورها توجهی ویژه به این بخش گردد، بنا بر این گذر زمان و تغییر تفکرات و تمایل به مدرن شدن، ضرورت حفظ و توجه به صنایع دستی را چندان برابر می‌کند تا این هنر بی‌بدیل در برابر هجوم فرهنگی رنگ نبازد و به از خود بیگانگی دچار نشود.

خوشبختانه در کشور ما تمام امکانات لازم از جمله مواد اولیه ارزان قیمت برای تولید صنایع دستی وجود دارد و همین امر سبب جذب بسیاری از افراد در این عرصه شده است. طبق آمار بیش از 10 میلیون نفر در مناطق مختلف کشور در این زمینه اشتغال دارند و مهم‌ترین عامل جذب در این عرصه می‌تواند عدم نیاز به نیروی متخصص و سرمایه فراوان باشد که در کوتاه مدت هم با بازدهی قابل توجهی روبه‌روست.

استان قم نیز از جمله مناطقی است که در زمینه تولید صنایع دستی به جایگاهی مهم دست یافته است. از دیرباز فرش قم زبانزد خاص و عام بوده و در زمینه گیوه دوزی، منبت کاری، بافت‌های سنتی و... نیز موفق عمل کرده است.

از آنجا که قم شهری توریست‌پذیر است و همه روزه زائران و گردشگران متعددی از اقصی نقاط ایران و حتی کشورهای خارجی به این شهر سفر می‌کنند و علاقه مند به خرید سوغات هستند، توجه به این مسئله و توسعه صنایع دستی بسیار حائز اهمیت است و با فعالیت در این زمینه می‌توان به سود اقتصادی کلانی دست یافت.

اما گاه برخی مشکلات مانع از حضور فعال هنرمندان در این عرصه می‌شود و راه را بر آنان سد می‌کند. مشکلاتی که می‌توان آنها را از زبان یکی از هنرمندان شهر شنید.

از نبود بازار فروش تا سخت‌گیری در ارائه تسهیلات

سمانه حسینی یکی از هنرمندان و فعالان در هنر ملیله کاری است، وی در مورد مشکلات این عرصه به خبرنگار فارس می‌گوید: مهم‌ترین مشکلی که دوستان و هنرمندان ما با آن روبه رو هستند عدم مکان مناسب برای فروش محصولاتشان است.

وی با اشاره به وجود کالاهای چینی در بازار گفت: بسیاری از مغازه‌های شهر، محلی برای فروش کالاهای خارجی شده و دیگر جایی برای نمایش آثار هنرمندان قمی نیست و صنایع دستی چینی به نام قم در بازار خودنمایی می‌کنند.

این هنرمند بیان کرد: حتی سجاده‌های شهر هم دیگر بوی چین می‌دهد که این مسئله ورود مسئولان و نظارت آنان را می‌طلبد.

حسینی با اشاره به اینکه دولت در راستای دفاع از صنایع دستی و فعالان این حوزه می‌تواند مانع از ورود بی‌رویه کالاهای بنجل چینی به داخل شود افزود: بسیاری از کالاهایی که امروز به نام صنایع دستی در بازار فروخته می‌شوند محصول ماشین‌آلات چینی‌هاست که هیچ بویی از فرهنگ و هنر اسلامی ایرانی ندارد.

این فعال در حوزه صنایع دستی با اشاره به اینکه دولت در برخی از صنایع مانند خودروسازی تا بیش از 90 درصد تعرفه گمرکی اعمال می‌کند، گفت: با این حال در حوزه صنایع دستی با کمترین هزینه‌ای شاهد واردات کالاهای خارجی به کشور هستیم.

حسینی عدم ارائه تسهیلات را مشکل دیگر عنوان کرد و گفت: اگر تسهیلات کافی و وام‌های کم‌بهره در اختیار مربیان و هنرمندان قرار گیرد آنها می‌توانند با ایجاد کارگاه‌ها زمینه اشتغالزایی بسیاری از جوانان را فراهم آورند و اندکی خفقان حاصل از بیکاری را در شهر سامان بخشند. وی نبود امکان بسته بندی شیک محصولات را مشکل دیگر ذکر کرد و آن را علت فروش ارزان قیمت محصولات خود دانست.

عزم مسئولان برای حمایت از تولید صنایع دستی

مهدی نصراصفهانی معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قم در خصوص حمایت از فعالان این عرصه به خبرنگار فارس گفت: اداره کل میراث فرهنگی برای حمایت مادی و معنوی از هنرمندان به آنان تسهیلات اعطا می‌کند.

وی از جمله این حمایت‌ها را در قالب ایجاد بازارچه و نمایشگاه خواند و ادامه داد: می‌خواهیم به این طریق هنرمندان را به ادامه کار و تلاش بیشتر در این زمینه تشویق کنیم.

نصراصفهانی گفت: می‌توان از ظرفیت توریستی قم در مسیر تجاری کردن و برندسازی صنایع دستی قم استفاده کرد.

وی از توریست‌ها و گردشگران به عنوان بازار هدف نام برد و افزود: هنرمندان باید از این فرصت استفاده کنند و برای فروش محصولات خود از این ظرفیت بهره ببرند.

معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تعداد رشته‌های این حوزه را در استان 115 رشته عنوان کرد و گفت: با توجه به اینکه برخی از این رشته‌ها بومی استان است باید برای برند سازی این نوع از صنایع همت شود.

وی افراد خلاق را افرادی موثر در ارتقای صنعت صنایع دستی خواند و گفت: این افراد نقشی اساسی در درآمدزایی در استان دارند.

هرچند معاون صنایع دستی قم اوضاع در راستای حمایت از فعالان صنایع دستی را کاملا مثبت عنوان می‌کند اما واقعیت آنجاست که حجم و میزان ارائه تسهیلات برای این قشر متناسب با نیازهای آنان نیست و از سوی دیگر برخی مقررات مانع از آن می‌شود که فعالان حوزه صنایع دستی بتوانند به راحتی از این تسهیلات بهره برداری کنند. برای مثال در بسیاری از موارد یکی از شروط اصلی دریافت تسهیلات داشتن پروانه کسب و یا مدرک مرتبط با رشته‌های صنایع دستی است که گاه برای برخی از افرادی که به صورت تجربی صنایع دستی را فراگرفته‌اند مشکل ایجاد می‌کند و بنا بر این لازم است تا تعامل بیشتری بین نهادهای مالی و فعالان صنایع دستی سامان گیرد.

ضمن اینکه باید گفت علاوه بر نقشی که صنایع دستی می‌تواند در اقتصاد شهر بازی کند، می‌تواند این حرفه مکملی برای اقتصاد کشاورزی و دامداری در روستاها و مناطق عشایری باشد. این روزها که روستاهای قم از کمبود بی آبی رنج می‌برد و وضعیت کشاورزی‌های استان روبه کسادی می‌رود امید است بانوان و جوانان دل در گروی حرفه‌آموزی این صنایع دهند و به این طریق علاوه بر اشتغالزایی و پر کردن اوقات فراغت از مهاجرت بی‌رویه به استان که از آسیب‌های مهم اجتماعی محسوب می‌شود، جلوگیری کنند.

وحید معصومی کارشناس ارشد صنایع دستی در این خصوص در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با بیان اینکه صنایع دستی تاثیری بسزا در ارتقای سطح زندگی افراد کم درآمد دارد گفت: پرداختن به این کار توسط روستاییان جذب گردشگر و توسعه اقتصادی روستا را به دنبال دارد.

وی گفت: روستاییان می‌توانند با ورود به عرصه صنایع دستی و کار آفرینی در این زمینه به توسعه پایدار روستایی دست یابند و به خود کفایی برسند.

وی با بیان اینکه آموزش روستائیان در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد، ادامه داد: بسیاری از دانش‌پژوهان این عرصه آماده ارائه خدمات و آموزش به روستاییان هستند.

معصومی گفت: بهترین محصولات هنری در دنیا مربوط به ایران به ویژه هنرهای دستی روستائیان است که باید با سرمایه‌گذاری در این بخش و توجه بیشتر در راستای توسعه و آبادانی این صنعت حرکت کنیم. 

بر این اساس باید گفت صنایع دستی نقشی غیر قابل انکار در توسعه کشور دارد و با فراهم سازی زیرساخت‌ها و آموزش و همچنین فرهنگ سازی برای استفاده از کالاهای دست ساز می‌توان به این بخش از صنعت رونقی تازه داد و همچنین گسترش رشته‌ها در مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها در زمینه صنایع دستی می‌تواند راهکاری مناسب برای توسعه این بخش باشد.

متاسفانه اکنون اکثر جوانان و دانش ‌آموزان رسیدن به مدارج عالی را تنها در شاخه‌های نظری می‌بینند در حالی که امکان موفقیت و پیشرفت در علوم فنی و حرفه‌ای بسیار بیشتر است و دانش‌آموختگان این عرصه پس از پایان تحصیل علاوه بر اینکه به خوبی می‌توانند امکان اشتغال را برای خود فراهم آورند توسعه و پیشرفت کشور را به ارمغان می‌آورند و با تولید محصولات خود نام و آوازه‌ای خاص از کشور ایران در جهان پراکنده می‌کنند.

امید است مسئولان صنایع دستی و تمام متولیان امر با حمایت از این بخش امکان جذب جوانان را در این زمینه فراهم آورند و اجازه ندهند فرهنگ و هنر ایرانی فدای بی‌تدبیری و عدم اعتبارات و برخی کاستی‌ها شود و چاره اندیشی در این خصوص را اولویت اعمال خود قرار دهند.

********************

گزارش از سمیه رضایی / فارس

*******************

آدرس کوتاه :