رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۳۰ مهر ۱۳۹۸

وقتی شیشه‌ جای نماهای سنتی را می‌گیرد / جای خالی معماری اسلامی در شهر مذهبی قم - خبر قم

 

 

خبر صداوسیمای قم


شهر قم بافت مذهبی و سنتی خاص خودش را دارد و باید قوانینی برای آن لحاظ شود تا ساختمان‌های دولتی به جای نماهای کامپوزیت از معماری اسلامی برای نماهای خود استفاده کنند.

 معماری ساختمان‌ها و سازه‌های شهری ایرانی در چند دهه اخیر، دستخوش تحولات ناخوشایندی بوده و از هویت مذهبی تاریخی و فرهنگی خود بسیار دور شده است و استان قم هم از این قافله عقب نمانده و شاهد تغییرات نمای سنتی شهر بوده‌ایم.

احداث ساختمان‌های جدید با نماهای آلومینیوم و شیشه به سیمای تاریخی شهر آسیب می‌رساند، نمای برخی از ساختمان‌هایی که در هسته مرکزی شهر هستند به دلیل مصالحی که موجب جذب گرما می‌شوند مشکلاتی را به وجود آورده است.

حاج علی برقعی از ساکنین قدیمی خیابان صفاییه قم معتقد است نمای شهر به طور کلی تغییر پیدا کرده و بیان می‌کند: اگر بخواهیم این خیابان را با گذشته مقایسه کنیم هیچ اثری از بافت سنتی باقی نمانده است مگر اینکه در کوچه پس کوچه‌های صفاییه بتوان نشانه‌هایی از معماری سنتی دید.

وی با اشاره به اینکه نما‌های جدید جایگزین آجر‌های قدیمی شده‌اند می گوید: در فرصت کوتاهی این نما‌ها جای خود را باز کردند و سر تاسر خیابان که بیشتر پاساژ و بانک هستند با نما‌هایی آراسته شده‌اند که هیچ اثری از سنت در آن‌ها نیست.

این شهروند قمی نمای سنتی را یادگار شهر می‌داند و می‌گوید: خارج از بحث‌های تخصصی در این زمینه نما‌های قدیم که بیشتر با آجر و قدری سنگ بودند حالتی صمیمی به شهر می‌دادند و حال و هوای گذشته را زنده می‌کردند ولی دیگر خبری از آنها نیست.

برای دست یافتن به اطلاعات بیشتر و تخصصی در این زمینه نظرات معاون شهرسازی و معماری شهرداری قم را جویا شدیم؛ علیرضا خاکی با اشاره به اینکه در این زمینه دو بحث کارشناسی و قانونی وجود دارد می‌گوید: به لحاظ کارشناسی نماهایی که انرژی را عبور می‌دهند مناسب نیستند و نماهایی آلومینیومی موجب بازتاب نور آفتاب می‌شوند و محیط شهری را گرم می‌کنند.

وی متولی اصلی در این موضوع را نظام مهندسی می‌داند و ابراز می‌کند: تهیه نقشه بر عهده نظام مهندسی است که باید نسبت به شفاف‌سازی نقشه برای منظر شهری اقدام کند و ما نمی‌توانیم در کنترل نقشه‌ها سلیقه‌ای برخورد کنیم.

وی با بیان اینکه در معاونت شهرسازی و معماری شهرداری کارگروه منظر شهری راه‌اندازی شده است، عنوان می‌کند: این کارگروه پیگیر است تا نسبت به تهیه نقشه سیما و منظر شهری اقداماتی انجام دهد و از بهمن ماه سال گذشته فعالیت خود را آغاز کرده و طبق همان ضوابطی که در کنترل نقشه‌ها ملاک بوده عملیات اجرایی را انجام دهد.

خاکی از ممنوعیت استفاده از نما‌های پرده‌ای و یا همان کامپوزیت خبر می‌دهد و خاطرنشان می‌کند: در این کارگروه مشخص شده که تا چه حد می‌توان از این‌ نماها استفاده کرد و استفاده از نماهای پرده‌ای کامپوزیت و فلزی به دلیل اقلیم گرم و خشک قم و آسیب زدن به نمای شهری ممنوع شده است.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری قم معتقد است که سنت مربوط به زمان خودش می‌شود و می‌گوید: یکی از ویژگی‌های سنت این است که معمولا محدود به زمان خاص خودش است و از این رو ما نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم امروزه از مصالح قدیمی استفاده شود ولی موظف هستیم تا در حرم و پیرامون آن از آجر استفاده کنیم تا بافت سنتی این قسمت حفظ شود.

وی ادامه می‌دهد: در خارج از هسته مرکزی آزادی بیشتری برای استفاده از نما‌های جدید وجود دارد ولی نمای شیشه‌ای به طور کلی ممنوع شده است.

خاکی با اشاره به اینکه سازمان نظام مهندسی نقش مهمی در این فرهنگ‌سازی دارد، اظهار می‌کند: مردم باید بخواهند تا نمای سنتی حفظ شود وقتی بازار و اقتصاد در ساخت‌و‌ساز است و نمایی مد می‌شود مردم هم به همان سمت و سو می‌روند و نظام مهندسی و مهندسان باید وارد شوند ولی متاسفانه آنها هم وارد این بحث‌ها نمی‌شوند.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری قم اضافه می‌کند: از نظر قانونی استفاده از نماهای جدید ممنوع شده و برنامه‌هایی داریم تا در رنگ‌هایی که استفاده می‌شود هم دقت بیشتری صورت گیرد تا استفاده از رنگ‌های آزار دهنده کم شود و نماهایی که موجب گرما می‌شوند کاهش پیدا کنند.

وی با بیان اینکه استفاده از سنگ در ساختمان‌های چند طبقه روش اجرای خودش را دارد می‌گوید: اقدامات زیربنایی انجام شده و به قسمت‌هایی که در اختیار ما قرار دارد توجه لازم را داریم و نتیجه تلاش‌ها تا سال‌های دیگر خود را نشان می‌دهد.

خاکی با ابراز گلایه از اینکه صدا سیما به عنوان رسانه ملی در امر اطلاع رسانی موفق عمل نکرده است، اظهار می‌کند: صدا و سیما باید به تحلیل این موضوع بپردازد و فقط به بحث‌های خدمات شهری توجه نداشته باشد ولی متاسفانه کمتر وارد این بحث‌ها می‌شوند و به مردم آگاهی نمی‌دهند.

افشین وفایی‌منش عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی قم نیز در بخش دیگری از این گزارش با بیان اینکه ضوابط نماهای ساختمانی تدوین شده و در شهرداری انجام گرفته است اظهار می‌کند: اقدام خوبی صورت گرفته که به معماران و طراحان ساختمان کمک زیادی می‌کند.

وی با بیان اینکه قم ظرفیت مناسبی در این زمینه دارد می‌گوید: با توجه به ظرفیت قم و وجود دانشجویان معمار، آنها می‌توانند تجربه مشهد و اصفهان را در قم پیاده کنند و نظام مهندسی باید همراه آنها باشد.

وفایی‌منش با تاکید بر اینکه باید شهری یکپارچه و با نمایی زیبا داشته باشیم خاطرنشان می‌کند: اگر ساختمان‌های قم را به قسمت‌های مختلف تقسیم کنیم تعداد زیادی مسکونی هستند و در کنار آن ساختمان‌های شاخص هم داریم که در نقاط مهم شهر متمرکز شده‌اند.

عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی قم با اشاره به اینکه در کوچه‌ها و معابر نیاز به ‌هارمونی و هماهنگی داریم بیان می‌کند: می‌توانیم با ترکیب آجر و کمی سنگ به تنوع خوبی برسیم و نباید ساختمان‌ها در کنار هم تضاد داشته باشند و هماهنگی آنها در میزان استفاده از مصالح است.

وی ادامه می دهد: کامپوزیت ویژگی‌های خوبی دارد ولی مشکلاتی هم در استفاده از آن است ولی می‌توانیم از نمای دیگری که شباهت زیادی به کامپوزیت دارد استفاده کنیم که البته فقط هزینه بیشتری می‌طلبد و این مواد ترکیب ماسه، سیمان، پلیمری و الیافی است.

وفایی‌منش می‌گوید: مواد پوششی هم برای نمای ساختمان مناسب است و در کشور‌های دیگر که اختلاف دما در روز و شب زیاد است از این مواد با رنگ‌های بسیار خوبی که دارد استفاده می‌شود و هزینه ساختمان را هم پایین می‌آورد و مشکلات سنگ و آجر را ندارد چون سنگ مناسب نیست و بعد از مدتی از نما جدا می‌شود و حتی آجر هم اگر درست اجرا نشود امکان سقوط دارد.

وی با اشاره به اینکه اگر کار به کاردان سپرده شود قطعا نتیجه خواهیم دید، اظهار می‌کند: در شهرهایی که دانشکده معماری زودتر راه افتاده شاهد پیشرفت بیشتری در این زمینه هستیم ولی با توجه به اینکه در قم دیرتر این اتفاق صورت گرفته کمی از دیگر شهر‌ها عقب مانده‌ایم که باید جبران شود.

به هر ترتیب در شهری قم با بافت مذهبی و سنتی خاص خودش به نظر می‌رسد که جا دارد قوانین با دقت نظر و لحاظ کردن جوانب امر تدوین شود چه اینکه دیدیم برخی از ساختمان‌ها که اغلب نیز دولتی بودند در هسته مرکزی شهر ابتدا با نمای کامپوزیت آراسته شدند و سپس هزینه هنگفتی از بیت‌المال صرف شد تا نمای کامپوزیت که مدت زمان اندکی از نصب آن می‌گذشت تخریب شده و نمای سنتی جایگزین آن شود.

تلفیق سنت و مدرنیته در برخی از نماهای شهری در مراکز مهم قم قابل مشاهده است و انتظار است که شهرداری و نظام مهندسی در خصوص نماکاری ساختمان‌ها و مناطق مختلف به وحدت نظر برسند و در مسیر اصلاح و ساماندهی سیما و منظر شهری با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و فرهنگی گام بردارند.
-----------------------------
گزارش از سمانه روشنایی

// فارس

آدرس کوتاه :