کی از اماکن زيارتی در نزديکی شهر قم، مسجد جمکران است. جمکران روستايی است در فاصله پنج کيلومتری شرق شهر قم که در قرن چهارم هجری از روستاهای به نام اين منطقه بوده و بارها در تاريخ قم(صص 34، 35) از آن به عنوان روستايی که پيش از آمدن اشعريان به قم اهميت داشته، ياد شده است. همان جا ذکر شده است که طايفه بنی اسد در جمکران قم استقرار يافتند (همان، ص 38) در آن کتاب روايات مختلفی در باره بنای اين روستا آمده که از آن جمله، آن است که روستای جمکران را داود بن سليمان بنا کرده است(60) اين نقل ها نشان از تقدس اين روستا از ايامی ديرين دارد.

بنای اين مسجد، بنا به روايتی که قدمت آن و مأخذ معرفی شده، محل ترديد واقع شده، (مدرسی، کتاب شناسی آثار مربوط به قم، صص 33 ـ 34) به دستور امام زمان (ع) صورت گرفته و ايشان به يکی از شيعيان جمکران دستور بنای آن را داده اند. به همين دليل، مسجد ياد شده، تقديس شده و در حال حاضر با عنوان مسجد مقدس جمکران از آن ياد می شود. کهن ترين تاريخی که در آن ثبت شده، سنگی است با تاريخ 1158 که اشعاری روی آن حک شده و نام آقا علی اکبر جمکرانی را به عنوان بانی مسجد می شناساند. (در باره جمکران و آداب و رسوم و عقايد و باورهای عمومی نسبت به آن بنگريد به: مسجد مقدس جمکران، سيد جعفرميرعظيمی).

ويژگی مسجد جمکران آن است که زايران فراوانی در شب ها چهارشنبه و جمعه داشته و هزاران نفر برای خواندن نمازی مخصوص به اين مسجد می آيند. عقيده عمومی بر آن است که اگر کسی چهل شب متوالی به اين مسجد آمده و نماز امام زمان را بخواند، موفق به ديدن امام زمان خواهد شد. طی دو دهه پس ازانقلاب اسلامی در ايران، بنای اين مسجد توسعه عظيمی يافته و مسجد و صحن های اطراف آن، طی شب های ياد شده، ميزبان چندين هزار نفر زاير می باشد. آمار زايرين ساليانه اين مسجد، بالغ بر ده ميليون نفر برآورده می شود. به دليل ورود اين زايرين، وضعيت زيارتی شهر قم در دو شب ياد شده، به ويژه اطراف حرم، کاملا متفاوت با ايام ديگر است.

مآخذ		قم و جنبه زيارتی آن